Nowa książka: Świat przed nami nie istniał. Jak wojna zamieszkała w naszych domach Katarzyna Surmiak-Domańska, Wydawnictwo Agora

Jak pamięć o wojnie przenika kolejne pokolenia?

Nie trzeba doświadczyć wojny, żeby żyć z jej konsekwencjami. Wystarczy dorastać w domu tych, którzy ją pamiętają. To tam wojna zostaje najdłużej – w rodzinnych historiach, w przemilczeniach, w sposobie, w jaki kochamy, boimy się, wychowujemy dzieci i wyobrażamy sobie świat. Co zostaje w nas z wojny, której sami nie doświadczyliśmy? Katarzyna Surmiak-Domańska w swoim nowym reportażu przygląda się dziedziczonej pamięci, przemilczeniom i psychologicznym skutkom doświadczeń wojennych, tworząc poruszający reportaż o tym, jak przeszłość kształtuje teraźniejszość kolejnych pokoleń.

Ludzie, którzy przeżyli II wojnę światową, wracali do życia bez języka do
opowiedzenia własnego cierpienia i bez psychologicznego wsparcia. Mieli
założyć rodziny, odbudować domy, miasta, państwo i codzienność. Nikt nie
uczył ich, jak odbudować siebie. To, czego nie zdołali przyswoić i nazwać,
często przekazali dzieciom i wnukom.

Dlaczego w Polsce objawy zespołu stresu pourazowego występują znacznie
częściej niż w większości krajów Europy? Dlaczego niemal co piąta Polka i co
piąty Polak go doświadczają? Co w nas zostało z tych, którzy przeżyli
okupację, obozy, wysiedlenia, Wołyń, Sybir, Powstanie Warszawskie czy
akcję „Wisła”? I jak to dziedzictwo działa w nas do dziś?

Niewiele mówili o przeszłości. Ich opowieści miały początek w dniu, w którym zaczęliśmy się rodzić my, ich dzieci. Wtedy dopiero zaczął się świat, o którym można było swobodnie mówić. Przedtem świat jak gdyby nie istniał.

Opowieści bohaterów noszących w sobie echo cierpień, których sami nie doświadczyli, głosy psychologów i historyków, którzy przez dziesięciolecia próbowali zrozumieć i nazwać psychiczne skutki wojny, Katarzyna Surmiak-Domańska splata z historią własnej rodziny. Tworzy poruszający reportażowo-psychologiczny portret Polek i Polaków, pokazując, jak pamięć o wojnie przenika kolejne pokolenia i pozostaje obecna w naszej psychice, relacjach oraz sposobie przeżywania świata.

Katarzyna Surmiak-Domańska – reporterka związana od lat z „Gazetą Wyborczą”. Członkini Stowarzyszenia Unia Literacka i Polskiego PEN Clubu. Tutorka Polskiej Szkoły Reportażu przy Instytucie Reportażu. Zasiada w kapitule Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki. Z wykształcenia romanistka. Autorka opowieść reporterskich: Mokradełko (2012), Ku Klux Klan. Tu mieszka miłość (2015), Kieślowski. Zbliżenie (2018) oraz Czystka (2021). Laureatka m.in. Nagrody Newsweeka im. Teresy Torańskiej, Literackiej Nagrody Warmii i Mazur „Wawrzyn”, Nagrody Młodzieżowych Klubów Historycznych im. Kazimierza Moczarskiego. Finalistka takich nagród jak: Nagroda Literacka NIKE, Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus, Górnośląska Nagroda Literacka „Juliusz”, Nagroda im. Beaty Pawlak.